Paslanmaz çelik çoğunlukla kilogram veya ton üzerinden alınıp satılır; oysa projede ihtiyaç genellikle metre, adet ya da levha olarak tanımlanır. Nakliye planlaması, taşıyıcı sistem hesabı ve teklif karşılaştırması için de ağırlığın önceden bilinmesi gerekir. Bu yazıda boru, profil, lama ve sac için teorik ağırlık formüllerini, çözümlü bir örnekle birlikte adım adım anlatıyoruz.
Temel mantık: hacim × yoğunluk
Her ağırlık hesabı aynı ilkeye dayanır: parçanın hacmi malzemenin yoğunluğuyla çarpılır. Uzun ürünlerde (boru, profil, lama, çubuk) önce kesit alanı bulunur, buradan metre başına ağırlık (kg/m) hesaplanır ve toplam boyla çarpılır. Yassı ürünlerde ise en, boy ve kalınlık doğrudan çarpılır.
Yoğunluk kaliteye göre küçük farklılıklar gösterir. Sitemizdeki hesaplayıcıda kullanılan değerlerden bazıları şunlardır:
304 / 304L: 7930 kg/m³
316 / 316L: 8000 kg/m³
310 / 310S: 7980 kg/m³
430: 7750 kg/m³
Boru ağırlığı formülü
Yuvarlak borunun metre ağırlığı şu formülle hesaplanır:
kg/m = π × (D − t) × t × ρ / 1 000 000
Burada D dış çap (mm), t et kalınlığı (mm), ρ ise yoğunluktur (kg/m³). π × (D − t) × t ifadesi borunun kesit alanını mm² cinsinden verir; 1 000 000'a bölmek birimleri kg/m'ye çevirir.
Çözümlü örnek: Ø48,3 × 2 mm, 304, 6 metre
Dış çapı 48,3 mm, et kalınlığı 2 mm olan 304 kalite borudan 6 metrelik bir boy için hesap şöyledir:
D − t = 48,3 − 2 = 46,3 mm
Kesit alanı = π × 46,3 × 2 = π × 92,6 ≈ 290,91 mm²
Metre ağırlığı = 290,91 × 7930 / 1 000 000 ≈ 2,307 kg/m
6 metre boy = 2,307 × 6 ≈ 13,84 kg
Aynı ölçü 316L kalitede hesaplandığında yoğunluk 8000 kg/m³ alınır ve sonuç yaklaşık 2,327 kg/m, 6 metrede yaklaşık 13,96 kg olur. Aradaki fark küçüktür ancak tonajlı siparişlerde toplama yansır.
Kare ve dikdörtgen profil
Kutu profillerde kesit alanı, dış dikdörtgen alanından iç boşluğun çıkarılmasıyla bulunur. Köşe radyüsleri ihmal edildiğinde formül şu hâle gelir:
kg/m = [2 × (A + B) − 4 × t] × t × ρ / 1 000 000
A ve B profilin dış kenar ölçüleri (mm), t et kalınlığıdır (mm). Örneğin 40 × 40 × 2 mm, 304 kalite bir profil için: [2 × (40 + 40) − 4 × 2] × 2 = 152 × 2 = 304 mm²; 304 × 7930 / 1 000 000 ≈ 2,41 kg/m. Gerçek profillerde köşeler yuvarlatılmış olduğundan fiili kesit alanı bir miktar daha küçüktür ve sonuç hesaplanandan biraz düşük çıkabilir.
Lama ve çubuk
Lama (yassı çubuk) dikdörtgen kesitli olduğu için hesap en basit olanıdır:
kg/m = genişlik (mm) × kalınlık (mm) × ρ / 1 000 000
Örneğin 40 × 5 mm, 304 kalite lama için: 40 × 5 = 200 mm²; 200 × 7930 / 1 000 000 ≈ 1,59 kg/m.
Yuvarlak çubukta kesit alanı π × d² / 4 formülüyle bulunur. Ø20 mm, 304 kalite bir çubuk için: π × 400 / 4 ≈ 314,16 mm²; 314,16 × 7930 / 1 000 000 ≈ 2,49 kg/m.
Sac levha ağırlığı
Sac ve levhalarda pratik formül şöyledir:
kg = en (m) × boy (m) × kalınlık (mm) × ρ / 1000
Örneğin 1000 × 2000 mm ölçüsünde, 2 mm kalınlığında 304 kalite bir sac için: 1 × 2 × 2 × 7930 / 1000 = 31,72 kg. Aynı formülle metrekare ağırlığı da kolayca bulunur: 304 kalitede her 1 mm kalınlık için yaklaşık 7,93 kg/m².
Teorik ağırlık ile gerçek ağırlık farkı
Yukarıdaki formüller nominal ölçülere dayanan teorik ağırlığı verir. Gerçek ağırlık ise birkaç nedenle bundan farklı olabilir:
Standartlar et kalınlığı, çap, kalınlık ve genişlik için belirli üretim toleranslarına izin verir; ölçü toleransın alt veya üst sınırına yakınsa ağırlık da değişir.
Profillerde köşe radyüsleri, borularda kaynak dikişi gibi geometrik detaylar kesit alanını etkiler.
Kesim payları, boy toleransları ve yüzey işlemleri de sonuca küçük katkılarda bulunur.
Bu nedenle teorik ağırlık planlama, maliyet tahmini ve nakliye hesabı için güvenilir bir referanstır; ancak sevkiyatta tartılan ağırlık ile birebir örtüşmesi beklenmemelidir. Faturalamanın teorik mi yoksa tartılan ağırlık üzerinden mi yapılacağı sipariş öncesinde netleştirilmelidir.
Hesaplayıcı ile hızlı sonuç
Bu hesapları tek tek elle yapmak yerine sitemizdeki /hesaplama/ sayfasındaki ağırlık hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz. Hesaplayıcı boru, profil, yuvarlak, kare ve altıköşe çubuk, lama, köşebent ve sac levha için kaliteye göre yoğunluğu otomatik olarak uygular. Birden fazla kalemi bir kesim listesi olarak oluşturup bu listeyi teklif formuna aktarabilirsiniz.
İhtiyacınız olan ölçüleri hesapladıktan sonra kesim listenizi teklif formu üzerinden gönderebilir, ölçü, kalite ve miktar bilgilerinize göre fiyat teklifi talep edebilirsiniz.